Mùa thi: cha mẹ đồng hành thế nào cho đỡ áp lực

Hai bài trước nói nếp dùng tháp Văn Xương và thứ thật sự giúp việc học, và góc học tập theo từng độ tuổi. Bài này nói khoảng thời gian căng nhất: mùa thi.

Nói thẳng ngay: đặt một cái tháp lên bàn học là việc năm phút. Nó không hại gì, và nếu con thấy vui thì cũng là một chút động viên. Nhưng phần quyết định nằm ở mấy tuần trước đó, và phần lớn nằm ở người lớn chứ không phải ở đứa trẻ.

Giữ nếp sinh hoạt

• Ngủ đủ là thứ dễ bị hy sinh nhất và quan trọng nhất — thức khuya học thêm hai tiếng thường lỗ hơn lãi.
• Giữ giờ ngủ và giờ dậy ổn định, kể cả cuối tuần, nhất là tuần trước ngày thi.
• Ăn đủ bữa, và đừng đổi hẳn chế độ ăn ngay sát ngày thi.
• Ra khỏi bàn mỗi khoảng một tiếng: đi lại, nhìn xa, uống nước.
• Vận động nhẹ mỗi ngày — ngồi liên tục nhiều tuần ảnh hưởng tới cả người lẫn đầu.

Chỗ học

• Đủ sáng, không chói, ánh sáng đến từ bên cạnh.
• Bàn gọn, chỉ để thứ đang dùng — dọn bàn là việc con tự làm được và nên tự làm.
• Điện thoại để phòng khác trong khoảng giờ học; để cùng phòng mà úp màn hình thì gần như vô tác dụng.
• Yên tĩnh trong khung giờ đã hẹn: cả nhà cùng giữ, không riêng đứa đang ôn.
• Ghế và bàn đúng tầm: đau lưng đau cổ làm hỏng buổi học mà không ai nhận ra nguyên nhân.

Hỗ trợ thay vì giám sát

1. Hỏi con cần gì, thay vì hỏi học tới đâu rồi — câu thứ hai nghe như kiểm tra.
2. Giúp việc nhà đỡ cho con trong mấy tuần cao điểm, nhưng đừng miễn hết mọi việc: làm chút việc tay chân lại dễ chịu.
3. Ngồi cùng phòng làm việc của mình cũng là một cách đồng hành, không cần nói gì.
4. Đừng so với anh chị em hay con nhà người khác — đây là thứ để lại vết lâu nhất.
5. Đừng nhắc lại kỳ vọng mỗi ngày; con đã biết rồi, nhắc thêm chỉ làm nặng hơn.

Nói gì trong mấy ngày cuối

• Con làm được tới đâu thì làm, ba mẹ vẫn ở đây — câu này có tác dụng thật.
• Nói rõ là trượt cũng không phải hết đường: có nhiều con đường, và nói ra trước ngày thi thì nhẹ hơn nói sau.
• Tránh câu cả nhà trông vào con — nó biến kỳ thi thành món nợ.
• Khen quá trình, không chỉ khen kết quả.

Chuẩn bị ngày thi

1. Soạn đồ từ tối hôm trước: giấy tờ, bút, nước, đồng hồ nếu được mang.
2. Kiểm lại giấy tờ và quy định của kỳ thi từ nguồn chính thức, không nghe truyền miệng.
3. Đi thử đường tới điểm thi nếu chưa quen, và tính dư thời gian.
4. Ăn sáng như thường ngày, đừng thử món lạ.
5. Không dò bài ngay trước cổng — lúc đó dò chỉ làm hoang mang.
6. Thi xong đừng hỏi ngay con làm bài được không; đợi con tự kể.

Khi con quá căng

• Mất ngủ nhiều đêm, bỏ ăn, khóc nhiều, nói những câu buông xuôi — đây là lúc cần dừng lại và nghe, không phải lúc động viên cố thêm.
• Đau đầu, đau bụng kéo dài trong mùa thi thì nên đi khám.
• Nếu con nói tới chuyện không muốn sống nữa, hãy coi đó là chuyện nghiêm trọng: ở bên con và tìm người có chuyên môn về sức khoẻ tâm thần ngay.
• Thầy cô và nhà trường cũng là chỗ hỏi được; họ gặp chuyện này nhiều hơn mình nghĩ.

Anh chị em trong nhà

• Nhà có đứa đang thi thì cả nhà đổi nếp — nói trước với đứa nhỏ hơn để nó hiểu, đừng để nó thấy mình bị bỏ quên.
• Giao cho đứa nhỏ một việc giúp anh chị: pha nước, giữ yên tĩnh giờ nào. Có phần thì không tủi.
• Đừng để mùa thi kéo dài thành cả năm căng thẳng cho mọi người trong nhà.

Sau khi có kết quả

• Đỗ thì mừng, nhưng đừng biến nó thành chuẩn mực cho đứa em.
• Không đạt thì việc đầu tiên là ở bên con, không phải phân tích sai ở đâu.
• Bàn đường tiếp theo sau vài hôm, khi cả nhà đã nguôi.
• Đừng kể chuyện điểm của con cho cả họ nếu con không muốn.

Còn cái tháp thì sao

Cứ đặt nếu nhà thích. Trang này không khẳng định nó ảnh hưởng tới kết quả thi — đó là niềm tin, và mỗi nhà tự quyết.

Chỉ có một điều nên giữ: đừng nói với con rằng kết quả phụ thuộc vào món đồ đó. Nói vậy thì thi tốt con nghĩ nhờ cái tháp, thi không tốt con nghĩ tại mình đặt sai chỗ — cả hai đều lấy mất của con thứ đáng giá nhất: công sức chính con đã bỏ ra.

Câu hỏi thường gặp