Góc học tập theo từng độ tuổi: cái cần đổi khi con lớn lên
Bài trước nói nếp dùng tháp Văn Xương và những thứ thật sự giúp việc học. Bài này đi sâu vào phần thứ hai: góc học cần gì ở mỗi độ tuổi.
Vì bàn học của trẻ lớp một và của năm thi là hai bài toán khác hẳn nhau, dù cùng gọi là bàn học.
Ba thứ đúng cho mọi lứa tuổi
- Đủ sáng — ánh sáng chung cộng đèn bàn riêng, đặt phía tay không thuận.
- Ghế và bàn đúng chiều cao — chân chạm sàn, khuỷu tay khoảng vuông góc.
- Yên tĩnh trong giờ học — thứ do cả nhà quyết chứ không do bàn ghế.
Ba điều này ảnh hưởng tới việc học nhiều hơn mọi cách bố trí khác, và chúng đều đo được, chỉnh được.
Tiểu học: người lớn ngồi gần
- Học ở chỗ chung, gần người lớn — trẻ nhỏ chưa tự ngồi lâu được, và cần hỏi luôn khi vướng.
- Bàn thấp và ghế có bệ kê chân; chân đung đưa giữa không trung làm trẻ ngồi không yên.
- Buổi học ngắn và nghỉ giữa chừng — sức tập trung của trẻ nhỏ tính bằng chục phút.
- Ít đồ trên bàn; đồ chơi trong tầm mắt là đủ để mất tập trung.
- Đồ dùng để trẻ tự lấy tự cất — kệ thấp ngang tầm, như đã nói ở bài cất đồ.
Cấp hai: chuyển dần sang tự chủ
- Bàn riêng, chỗ riêng nếu nhà có; nếu không thì một góc cố định.
- Trẻ tự sắp bàn theo ý mình — chỗ mình tự bày thì mình giữ.
- Bàn không nhìn thẳng vào giường, hoặc quay lưng lại giường.
- Điện thoại để ngoài tầm với trong giờ học — thỏa thuận trước, không giằng co lúc đang học.
- Người lớn ở gần nhưng không kèm sát; giai đoạn này cần tập tự lo.
Điểm bốn là chuyện thỏa thuận, không phải chuyện bố trí — và nó dễ hơn nhiều khi bàn trước và cả nhà cùng theo, kể cả người lớn.
Năm thi: dồn sức mà không kiệt sức
Giai đoạn này khác hẳn, và cái nhà cần làm cũng khác:
- Giữ nhịp ngủ — thứ ảnh hưởng nhiều nhất tới việc học, và cũng là thứ đầu tiên bị hy sinh.
- Chỗ học đủ yên vào giờ cao điểm ôn; cả nhà lùi tiếng ồn lại trong vài tháng.
- Bàn rộng hơn — nhiều sách vở mở cùng lúc; bàn chật làm việc ôn thành chuyện dọn dẹp liên tục.
- Chỗ nghỉ ngắn ở gần, không phải nằm lên giường ngay cạnh bàn.
- Ăn uống đúng bữa, và có nước ở bàn.
Và điều quan trọng hơn cả bố trí: không khí trong nhà. Áp lực từ người lớn trong giai đoạn này ảnh hưởng tới trẻ nhiều hơn bất cứ vật gì đặt trên bàn.
Nhà chật: vẫn làm được
- Bàn gấp gắn tường hoặc bàn dùng chung theo giờ.
- Đèn bàn riêng — món quan trọng nhất và rẻ nhất.
- Tai nghe cho lúc nhà đông người.
- Một hộp đựng đồ học để dọn ra dọn vào nhanh.
- Giờ yên tĩnh thay cho phòng riêng — và đây là thứ hiệu quả nhất trong danh sách.
Phần theo nếp
Nhiều nhà đặt pháp khí trên bàn học của con với mong con học tốt. Ghi lại nếp đó và nói thẳng phần dùng được: một món nhỏ trên bàn có thể là lời nhắc dễ chịu, và với nhiều trẻ thì lời nhắc ấy có ý nghĩa.
Nhưng nó không thay được đèn đủ sáng, ghế đúng tầm, giấc ngủ đủ và nhà yên tĩnh. Nếu phải chọn giữa một món để bàn và một cái đèn bàn tử tế, thì chọn cái đèn.
Và điều trang này không nói: không món nào giúp thi đỗ. Ai bán bằng lời hứa đó thì đang bán vào nỗi lo của cha mẹ, thứ đáng ra phải được đối xử tử tế hơn.
Khi con không chịu ngồi vào bàn
Vấn đề thường không nằm ở bàn ghế. Vài nguyên nhân hay gặp, xếp theo mức phổ biến:
- Chỗ học bất tiện thật — thiếu sáng, ồn, ghế đau lưng, bàn chật. Kiểm ba thứ cơ bản trước khi kết luận về con.
- Không biết bắt đầu từ đâu — bài nhiều và rối; ngồi cùng năm phút chia nhỏ việc ra thường gỡ được.
- Sợ sai — trẻ tránh việc mình thấy mình làm không nổi. Đây là chuyện tâm lý, không phải chuyện lười.
- Mệt thật — thiếu ngủ, học cả ngày, không có lúc nào nghỉ.
- Có gì đó ở trường mà trẻ chưa nói.
Điểm năm đáng để ý nếu chuyện kéo dài và đổi khác hẳn so với trước: lúc đó hỏi han nhẹ nhàng có ích hơn là sắp lại bàn học, và nếu cần thì nói chuyện với thầy cô hoặc chuyên gia tâm lý học đường.